Gootsteen ontstoppen: zo maak je een verstopte gootsteen zelf weer vrij

Een gootsteen ontstoppen lukt in de meeste gevallen zelf, zonder speciaal gereedschap. Een verstopte gootsteen zit bijna altijd vast op dezelfde plek: in de sifon onder het aanrecht of in de eerste meter leiding naar de muur. Hieronder staan zes manieren, in de volgorde waarin je ze probeert, van heet water tot een ontstoppingsveer. Er staat ook bij wat niet werkt, en wanneer je beter stopt.

1. 1

   Schep staand water uit de spoelbak in een emmer en haal het zeefje of de plug uit het putje.

2. 2

   Giet heet water met een scheut afwasmiddel in het putje en laat het tien minuten inwerken.

3. 3

   Loopt het nog niet weg, gebruik dan soda: een paar eetlepels in het putje, heet water erachteraan, een halfuur wachten.

4. 4

   Pomp met een plopper, met een laagje water in de spoelbak en het tweede putje of de overloop dicht.

5. 5

   Zet een emmer onder de sifon, draai hem los en maak hem schoon.

6. 6

   Zit de prop voorbij de sifon, duw dan een ontstoppingsveer de leiding naar de muur in.

7. 7

   Spoel na met een paar liter heet water en kijk onder het aanrecht of niets lekt.

Waarom een gootsteen verstopt raakt

In de keuken is de oorzaak bijna altijd vet. Pannenvet, jus en frituurvet zijn warm nog vloeibaar, maar koelen in de leiding af en worden dan kleverig. Daar blijven koffiedik, rijst, pasta en kleine etensresten aan hangen, laagje voor laagje, tot er nog maar een smal gat over is. Daarom gaat een gootsteen zelden in één keer dicht: hij loopt eerst weken wat trager weg, en dan staat het water ineens.

Een vaatwasser maakt het niet beter. Zijn afvoerslang zit meestal op de sifon van de gootsteen, dus alles wat de vaatwasser wegpompt, gaat door dezelfde bocht. Loopt de vaatwasser niet goed leeg en staat de gootsteen vol, dan is het vaak één en dezelfde prop.

Afvoer in de keuken verstopt: zit het in de gootsteen of dieper?

• Alleen de gootsteen loopt slecht weg: de prop zit in het putje, de sifon of de eerste meter leiding. Dat los je meestal zelf op.
• De gootsteen en de vaatwasser lopen allebei slecht weg: het zit in de sifon of net erachter, op het punt waar ze samenkomen.
• Er komt water omhoog in de gootsteen als de vaatwasser of wasmachine leegpompt: de keukenafvoer zit verderop dicht, meestal in het stuk naar de standleiding.
• Meerdere afvoeren in verschillende ruimtes lopen slecht, of de wc borrelt als je de gootsteen gebruikt: dan zit het in de standleiding of het riool. Ontstoppen bij het putje helpt dan niet.

Staat het water hoog in de spoelbak, schep het dan eerst in een emmer. Met een volle spoelbak kun je niet zien of er iets gebeurt, en het water loopt makkelijk over als je gaat ploppen.

Manier 1: heet water met afwasmiddel

Loopt de gootsteen traag weg maar staat hij niet helemaal vast, begin dan hiermee. Afwasmiddel maakt vet los, en warmte maakt het weer zacht. Doe een flinke scheut afwasmiddel in het putje, giet er een pan heet water achteraan en laat het tien minuten staan. Spoel daarna na met warm water uit de kraan. Gebruik heet water, niet kokend: kunststof afvoerbuis en de rubberen ringen in de sifon kunnen door kokend water vervormen en daarna gaan lekken.

Manier 2: soda, het middel waar oma al op zwoer

Soda, de kristallen uit de schoonmaakhoek van de supermarkt, is het bekendste huismiddel tegen een afvoer die verstopt is door vet. Het maakt vet los en is veel minder agressief dan een chemische ontstopper. Strooi een paar eetlepels soda in het putje, giet er heet water achteraan en laat het een halfuur inwerken. Spoel na met een paar liter heet water. Bij een langzaam weglopende gootsteen is dit vaak al genoeg, en een keer per maand herhalen houdt de leiding schoon.

Baking soda met azijn staat in bijna elk lijstje met tips. Het bruist, en tegen een lichte aanslag kan het geen kwaad, maar een echte prop vet en etensresten krijg je er zelden mee los. Zout met heet water werkt ongeveer net zo beperkt. Gebeurt er na een of twee keer niets, ga dan door naar de plopper.

Manier 3: de plopper

1. 1

   Laat een laagje water in de spoelbak staan, zodat de rubberen kop van de plopper onder water staat. Lucht pompen werkt niet, water wel.

2. 2

   Heb je een dubbele spoelbak, stop dan het andere putje dicht met een natte doek of een tweede plopper. Dek ook de overloop af. Anders ontsnapt de druk daar.

3. 3

   Zit de afvoerslang van de vaatwasser op de sifon, knijp hem dan met een klem of met je hand even dicht. Anders duw je het vuile water de vaatwasser in.

4. 4

   Zet de plopper recht op het putje en pomp tien tot vijftien keer stevig op en neer. Trek hem er dan in één keer af.

5. 5

   Laat heet water lopen om te zien of het wegloopt. Herhaal zo nodig een paar keer.

Manier 4: de sifon onder de gootsteen schoonmaken

Onder de gootsteen zit een gebogen buis of een potje: de sifon. Er blijft altijd een beetje water in staan dat de rioollucht tegenhoudt, en precies daar blijft ook vet hangen. Helpt de plopper niet, dan zit de prop vaak hier.

1. 1

   Ruim het kastje onder het aanrecht leeg, zet een emmer onder de sifon en leg er een doek onder. Er zit water en vuil in.

2. 2

   Draai de moeren of het onderste potje met de hand los. Zit het vast, gebruik dan een waterpomptang met een doek ertussen tegen krassen.

3. 3

   Maak de sifon schoon met een afwasborstel en heet water met afwasmiddel. Kijk met een zaklamp in de leiding naar de muur; zit de prop daar, dan kun je hem soms met een haakje of ijzerdraad bereiken.

4. 4

   Zet de sifon terug en let op dat de rubberen ringen goed liggen. Draai handvast, niet te hard; plastic schroefdraad scheurt snel.

5. 5

   Laat heet water lopen en kijk met de zaklamp of er niets druppelt. Zet de vaatwasser even aan om ook zijn aansluiting te controleren.

Manier 5: een ontstoppingsveer

Is de sifon schoon en loopt de gootsteen nog steeds niet weg, dan zit de prop verderop in de leiding naar de muur of in de muur zelf. Daarvoor heb je een ontstoppingsveer nodig: een flexibele spiraal met een slinger, te koop bij de bouwmarkt. Haal de sifon los en steek de veer in de leiding naar de muur. Draai aan de slinger terwijl je hem verder duwt. Voel je weerstand, draai dan door en beweeg een beetje heen en weer: de kop moet de prop openboren, niet verder vastduwen. Trek de veer langzaam terug met een doek eromheen, zet de sifon terug en spoel na met heet water.

Manier 6: de natte zuiger

Heb je een stofzuiger die ook water mag opzuigen, een zogenaamde nat-droogzuiger, dan kun je de prop soms terugtrekken in plaats van wegduwen. Zet hem op nat zuigen, druk de slang met een natte doek eromheen strak op het putje en houd het tweede putje en de overloop dicht. Doe dit nooit met een gewone stofzuiger: die is niet gemaakt voor water en dat is gevaarlijk.

Wat je beter niet doet

• Geen kokend water op kunststof afvoerbuis: de buis en de rubberen ringen kunnen vervormen, waarna het gaat lekken.
• Niet doorspuiten met een hogedrukreiniger in een oude leiding binnenshuis: je kunt een verbinding losdrukken of de prop verder vastduwen.
• Niet eindeloos water blijven toevoegen aan een gootsteen die niet wegloopt. Het staat dan hoger dan nodig en loopt makkelijker over.
• Niet met een schroevendraaier of mes in het putje wrikken. Dat beschadigt het rooster of de afdichting eronder.
• Geen frituurvet of pannenvet 'wegspoelen' met heet water. Het stolt een paar meter verderop alsnog, op een plek waar je minder makkelijk bij kunt.

Wat doe je bij een hardnekkige verstopping in de gootsteen?

Een hardnekkige verstopping is er een die na de sifon en de veer nog steeds zit, of die binnen een paar weken terugkomt. Meestal zit er dan een dikke laag vet over een langer stuk leiding, niet één prop. Dat gebeurt vaak in een lang horizontaal stuk dat onder de vloer of achter de keukenkastjes naar de standleiding loopt, zeker als dat stuk te weinig afschot heeft of al tientallen jaren oud is. Een ontstoppingsveer maakt dan een gat in de prop, maar het vet eromheen blijft zitten. Probeer een keer soda met heet water nadat je de veer hebt gebruikt; komt het daarna toch terug, dan moet de leiding over de hele lengte schoon.

Een diepe verstopping in de afvoer verwijderen

Diep betekent: voorbij het punt waar een veer uit de bouwmarkt komt, in de standleiding of het riool. Je herkent het aan meerdere afvoeren die tegelijk slecht weglopen, water dat omhoogkomt in de gootsteen als elders water wegloopt, of een wc die borrelt. Dat is geen klus meer voor een plopper of een veer bij het putje. Een loodgieter of ontstoppingsdienst gebruikt dan een langere, machinaal aangedreven veer of reinigt de leiding met hogedruk. In een flat hoort een verstopte standleiding meestal bij de VvE of de verhuurder; meld het daar, samen met de buren die er ook last van hebben.

Wat kost het om een gootsteen te laten ontstoppen?

Een bedrag noemen we hier niet, omdat het van de klus afhangt. Wat de prijs bepaalt: waar de prop zit (de sifon is snel gedaan, een leiding onder de vloer niet), hoe goed je bij de leiding kunt, hoeveel tijd het kost, welk materiaal nodig is, en of het buiten gewone werktijden moet. Als je de klus aanmeldt, zie je geen prijs; de loodgieter neemt contact met je op en samen spreek je de prijs af voordat hij aan het werk gaat. Huur je, kijk dan eerst in je huurcontract: het ontstoppen van een afvoer tot aan de standleiding is meestal een kleine herstelling voor rekening van de huurder, een verstopte standleiding niet.

Voorkomen dat je gootsteen weer verstopt raakt

• Giet frituurvet en pannenvet niet door de gootsteen. Laat het stollen, schraap het in een oud pak en gooi het bij het restafval of lever het in.
• Veeg pannen en borden eerst droog af met keukenpapier voordat ze in de gootsteen of de vaatwasser gaan.
• Leg een zeefje in het gootsteenputje. Het vangt rijst, koffiedik en theeblaadjes voordat ze de leiding in gaan.
• Spoel na de afwas een pan heet water met een scheut afwasmiddel door, en gebruik een keer per maand soda.
• Maak de sifon een paar keer per jaar schoon, voordat hij dicht zit.

Meld je de klus aan, vertel dan wat je al hebt geprobeerd en of de vaatwasser ook slecht wegloopt. Heb je een ontstopper gebruikt, zeg dat dan voordat de loodgieter begint. Hij weet dan dat hij met handschoenen en bril aan de sifon moet.