Radiator ontluchten: stap voor stap, en wat je daarna controleert

Radiator ontluchten is een klus van een paar minuten per radiator. Je zet de verwarming uit, laat de radiatoren afkoelen tot ze lauw zijn en draait met een radiatorsleutel het ontluchtingsnippeltje bovenaan open. Eerst sist er lucht uit, daarna komt er water. Op dat moment draai je hem dicht. Daarna kijk je of de druk van de cv-ketel nog goed staat.

Lucht in de verwarming hoor je als tikken, borrelen of klateren in de leidingen. Je voelt het aan een radiator die onderin warm is en bovenin koud blijft. Lucht neemt de plek in van warm water, dus de radiator geeft minder warmte af en de ketel moet harder werken voor dezelfde temperatuur in huis.

Wat je nodig hebt

• Een radiatorsleutel. Dat is een klein vierkant sleuteltje, te koop bij de bouwmarkt. Veel nieuwere radiatoren hebben een nippel met een gleuf; daar past een platte schroevendraaier op.
• Een doek of een oude handdoek om onder het nippeltje te houden.
• Een bakje of kopje voor het water dat eruit komt.
• De vulslang van de cv-ketel binnen handbereik, voor als de druk na het ontluchten te laag staat.

Zo ontlucht je een radiator

1. 1

   Zet de thermostaat laag of de verwarming uit, zodat de pomp van de ketel stilstaat. Wacht tot de radiatoren lauw zijn; dat duurt meestal een halfuur tot een uur.

2. 2

   Zet de radiatorkranen van alle radiatoren helemaal open. Bij een thermostatische kraan zet je hem op de hoogste stand.

3. 3

   Begin bij een radiator op de laagste verdieping. Het nippeltje zit bovenaan de radiator, aan de kant tegenover de radiatorkraan.

4. 4

   Houd de doek en het bakje onder het nippeltje. Steek de sleutel erin en draai hem langzaam een kwartslag tegen de klok in.

5. 5

   Je hoort lucht sissen. Laat hem open tot er een straaltje water zonder lucht uitkomt, en draai het nippeltje dan met de klok mee weer dicht. Niet te hard aandraaien; handvast is genoeg.

6. 6

   Doe hetzelfde bij de andere radiatoren, verdieping voor verdieping naar boven. De radiatoren bovenin het huis hebben meestal de meeste lucht.

7. 7

   Kijk op de drukmeter van de cv-ketel. Staat de druk onder de 1 bar, vul dan bij tot tussen 1,5 en 2 bar, of tot de waarde in de handleiding van je ketel.

8. 8

   Zet de verwarming weer aan en voel na een halfuur of de radiatoren van boven tot onder warm worden.

Radiatoren open of dicht zetten bij het ontluchten?

Open. Met de radiatorkranen dicht kan de lucht uit de leidingen niet naar de radiator toe, en dan ontlucht je alleen wat er toevallig al in zat. De verwarming zelf staat wel uit: draait de pomp, dan duwt die lucht rond en blijft er water bewegen, en kan hij zelfs lucht door het open nippeltje naar binnen trekken.

Ontluchten zonder radiatorsleutel

Heeft je nippel een gleuf, dan werkt een platte schroevendraaier. Is het een vierkantje zonder gleuf, dan kun je het heel voorzichtig proberen met een kleine combinatietang, maar de kans is groot dat je de hoekjes rond draait. Een radiatorsleutel is goedkoop en past op bijna elke radiator. Koop er twee en hang er een bij de meterkast, dan hoef je hem nooit te zoeken.

Hoe vaak moet je radiatoren ontluchten?

Eén keer per jaar is genoeg voor de meeste installaties, het liefst in het najaar voordat de verwarming weer echt aangaat. Daarnaast ontlucht je na elke keer dat er nieuw water in de installatie is gekomen: na het bijvullen van de cv-ketel, na een reparatie aan een leiding of radiator, en na het plaatsen van een nieuwe radiator. Vers water bevat lucht, die er in de eerste dagen uit komt.

Wat gebeurt er als je de radiatoren niet ontlucht?

Er gaat niets kapot van een beetje lucht, maar je betaalt er wel voor. Een radiator die half vol lucht staat, geeft minder warmte. De thermostaat vraagt dan langer om warmte en de ketel draait meer. Veel lucht in de installatie kan de circulatie zo hinderen dat een radiator helemaal koud blijft, of dat de pomp gaat ratelen. En het tikken en borrelen 's nachts is op zich al reden genoeg.

Na het ontluchten: de waterdruk van de cv-ketel

Bij het ontluchten gaat er altijd wat water uit de installatie, en dus zakt de druk. Bij één radiator merk je dat nauwelijks, bij een heel huis wel. Een koude installatie staat bij de meeste ketels tussen ongeveer 1,5 en 2 bar. Staat de wijzer of het display onder de 1 bar, dan vul je bij met de vulslang. Hoe dat gaat, lees je in het artikel over cv-ketel bijvullen in de kennisbank. Ontlucht daarna nog een keer de radiator die het hoogst zit, want met het bijvullen komt er ook weer wat lucht mee.

Blijft de radiator koud na het ontluchten?

• Staat de radiatorkraan echt open? Een thermostatische kraan kan vastzitten, vooral na een zomer dicht. Haal de knop eraf; eronder zit een pennetje dat je met een tang voorzichtig een paar keer in en uit kunt bewegen tot het weer vrij veert.
• Is de druk van de ketel hoog genoeg? Bij een te lage druk komt het water niet tot in de bovenste radiatoren.
• Komt er bij het ontluchten geen lucht en geen water uit, dan zit het nippeltje dicht met kalk of vuil, of staat de installatie vrijwel zonder druk.
• Wordt alleen de onderkant warm, ook na ontluchten, dan kan er slib in de radiator liggen. Dat haal je niet met ontluchten weg.
• Moet je elke week opnieuw ontluchten, dan komt er ergens lucht binnen of lekt er water weg en wordt steeds vers water bijgevuld.

Heb je stadsverwarming, wat in Rotterdam veel voorkomt, dan heb je geen cv-ketel maar een afleverset van de warmteleverancier. De radiatoren ontlucht je op dezelfde manier. Voor de druk en het bijvullen volg je de instructie van de warmteleverancier, want die verschilt per installatie.

Een loodgieter werkt aan de waterkant van je cv-ketel en boiler: bijvullen, lekkages en de aansluitingen. Voor gas en het onderhoud van de ketel zelf heb je een erkend cv-monteur nodig.