Beluchter op de afvoer: wat hij doet, waar hij zit en wanneer hij stuk is

Een beluchter op de afvoer is een klein ventiel dat lucht in de afvoerleiding laat, maar geen lucht of rioolgas eruit. Loopt er veel water tegelijk weg, bijvoorbeeld als je de wc doortrekt of het bad leeg laat lopen, dan trekt dat water een onderdruk achter zich aan. Zonder lucht van buiten zuigt die onderdruk het water uit de sifons in huis, en dan komt de rioollucht vrij. De beluchter gaat op dat moment open, laat lucht binnen en valt daarna weer dicht. Hieronder staat waar je hem vindt, waar hij hoort, hoe je merkt dat hij niet werkt en wat je zelf kunt doen.

Ontluchting en beluchting: wat is het verschil?

Een afvoer in huis moet kunnen ademen. De gewone manier is een ontluchting: de standleiding loopt door tot boven het dak en is daar open. Via die ontluchtingspijp kan lucht de leiding in en uit, en verdwijnen rioolgassen boven het dak. Een beluchter doet maar de helft: hij laat lucht in, niet uit. Daarom vervangt hij de ontluchting op het dak niet. De norm voor binnenriolering gaat ervan uit dat een afvoersysteem ergens open naar buiten ontlucht; een beluchter is een aanvulling op plekken waar die ontluchting te ver weg zit.

• Een ontluchtingspijp van het riool is een open pijp die door het dak steekt, vaak met een kapje erop. Hij is het bovenste stuk van de standleiding.
• Een beluchter is een dop of ventiel van kunststof bovenop een afvoerbuis. Binnenin zit een klepje of een rubberen vliesje dat alleen opengaat als er onderdruk in de leiding is.
• Een sifon met beluchter is een sifon onder de wastafel of het aanrecht met een klein ventiel eraan, voor een afvoer die ver van de standleiding ligt.

Waar zit de beluchter van het riool binnen?

• Bovenop de standleiding op zolder, als de standleiding niet door het dak gaat. Dat kom je tegen na een verbouwing waarbij een dakdoorvoer is weggehaald.
• In een leidingkoker of achter een luikje in de badkamer of de wc, op de aftakking naar een toilet of douche.
• Onder de wastafel of het aanrecht, op of vlak naast de sifon.
• Bij een wc of douche die ver van de standleiding af staat, op het hoogste punt van die lange liggende leiding.

Zie je in een koker of kastje een dop op een buis die nergens op aangesloten lijkt, dan is dat vaak de beluchter. In een flat of portiekwoning zit de ontluchting meestal op het dak van het gebouw, en heb je zelf vaak geen beluchter, of alleen een kleine onder het aanrecht.

Waar plaats je een beluchter op de afvoer?

Of er een beluchter nodig is, hangt af van hoe ver een toestel van de ontluchte standleiding af staat en hoeveel water er tegelijk door de leiding gaat. Bij een lange liggende afvoer naar een wc, of een extra badkamer op zolder die op een bestaande leiding is aangesloten, is een beluchter vaak de oplossing. Waar hij komt, volgt een paar vaste regels.

• Op het hoogste punt van de leiding die hij moet beluchten, rechtop, met het ventiel naar boven.
• Hoger dan de sifons die hij moet beschermen. Loopt de leiding bij een verstopping vol, dan mag het water de beluchter niet bereiken.
• Op een plek waar lucht bij kan. Zit hij in een dichte koker, dan hoort daar een ventilatierooster in.
• Bereikbaar, achter een luik of in een kastje, en niet weggewerkt achter tegels. Een beluchter moet je kunnen schoonmaken en vervangen.
• Vorstvrij. Op een onverwarmde zolder of in een schuur kan het klepje vastvriezen.

Een beluchter plaatsen op een bestaande afvoer betekent dat er in de leiding wordt gezaagd en er een T-stuk of verloopstuk in komt. Wie handig is met pvc kan dat, maar staat hij te laag, liggend of op de verkeerde plek, dan blijven de sifons borrelen. Twijfel je waar hij moet komen, laat het dan doen.

Hoe merk je dat de beluchter niet werkt?

• Je ruikt riool bij de beluchter of in de ruimte waar hij zit, terwijl alle sifons vol water staan. Het klepje sluit niet meer goed en laat rioolgas naar buiten.
• De sifons borrelen, slurpen of klokken als de wc wordt doorgetrokken of het bad leegloopt. Het klepje zit vast en gaat niet open.
• Een sifon staat na het doortrekken van de wc half leeg, en even later ruik je riool.
• Het klokken begon na een verbouwing waarbij een leiding is verlengd of een dakdoorvoer is weggehaald.

Borrelen en rioollucht kunnen ook een andere oorzaak hebben, zoals een beginnende verstopping of een putje dat droog staat. Hoe je die uitsluit, lees je in onze artikelen over een borrelende afvoer en rioollucht in huis.

Een beluchter zelf schoonmaken of vervangen

1. 1

   Zoek de beluchter en zorg dat niemand in huis water gebruikt of de wc doortrekt zolang je bezig bent.

2. 2

   Draai de kap of het bovenste deel los. Bij de meeste beluchters gaat dat met de hand; ze zitten met schroefdraad of een rubberen ring op de buis.

3. 3

   Kijk naar het klepje of het rubberen vliesje en maak het schoon met een zachte borstel en lauw water met wat afwasmiddel. Er mag geen vuil, spinrag of kalk tussen zitten.

4. 4

   Controleer of het klepje vrij beweegt en weer netjes op zijn plek valt. Is het rubber hard, gescheurd of vervormd, dan sluit hij niet meer en moet er een nieuwe op.

5. 5

   Zet de beluchter terug, of zet een nieuwe van dezelfde maat op de buis. Neem de oude mee naar de winkel, zodat je de goede maat koopt.

6. 6

   Trek de wc een paar keer door en laat een volle wastafel leeglopen. Luister of het borrelen weg is, en ruik na een uur of de lucht weg is.

Voor een oude beluchter zijn zelden losse onderdelen te koop; die vervang je in zijn geheel. Zit hij zo in een koker dat je er alleen bij kunt door een wand open te maken, dan is het werk voor een loodgieter.

Riool ontluchten: de ontluchtingspijp op het dak

Borrelen de afvoeren in het hele huis terwijl er nergens een beluchter zit, kijk dan naar de ontluchting van de standleiding. Die pijp op het dak kan dichtraken door bladeren of een vogelnest. Van binnen merk je dat aan klokkende sifons op meerdere plekken, en vaak ruik je daarna riool. Lucht die in de afvoer zit, hoef je er niet zelf uit te halen: die hoort vanzelf via de ontluchting weg te gaan. Lukt dat niet, dan zit de ontluchting dicht of zit er een verstopping in de leiding. Werk op het dak is werk op hoogte, en dat laat je doen.

Riool ontluchten in een flat of portiekwoning

In een flat delen de woningen boven elkaar één standleiding, en de ontluchting zit op het dak van het gebouw. Klokt het bij jou als de bovenburen doortrekken, en hebben buren in hetzelfde trappenhuis hetzelfde, dan ligt het aan die gezamenlijke ontluchting of aan de standleiding. Die horen meestal bij de VvE of de verhuurder, dus meld het daar. Wie verantwoordelijk is voor welk stuk, lees je in ons artikel over de standleiding.

Een beluchter is geen terugslagklep en geen kraanbeluchter

Er zijn een paar onderdelen die op een beluchter lijken of zo heten. Een beluchter op de afvoer laat lucht in de rioolleiding. Een terugslagklep in het riool houdt rioolwater tegen dat bij hevige regen vanuit de straat je huis in wil; wanneer je die nodig hebt, staat in ons artikel over de terugslagklep in het riool. Een wasmachinekraan of buitenkraan met beluchter zit aan de drinkwaterkant: daar voorkomt het beluchtertje dat vuil water terug de waterleiding in wordt gezogen. Lekt zo'n kraan, lees dan hoe je een wasmachinekraan vervangt. En het zeefje voor op de uitloop van een kraan, dat soms ook beluchter heet, mengt alleen lucht in de straal.

Wat je beter niet doet

• Een beluchter niet dichtplakken of er een dop op draaien tegen de lucht. Dan worden de sifons nog vaker leeggezogen en wordt het erger.
• Geen beluchter als enige ontluchting van een hele woning. Hij laat alleen lucht in; rioolgassen moeten ergens anders naar buiten kunnen.
• Hem niet liggend of lager dan de sifons plaatsen. Dan loopt er water in en sluit hij niet meer.
• Geen ontstopper of agressief schoonmaakmiddel in de beluchter gieten. Het rubber kan er hard van worden.

Zet in je aanvraag welke afvoeren borrelen, wanneer dat gebeurt en of je weet waar de beluchter of de ontluchting zit. Een foto van de beluchter en de leiding eromheen helpt de loodgieter om te zien of schoonmaken genoeg is of dat er aan de leiding iets moet gebeuren. Woon je in een flat en hebben de buren hetzelfde, meld het dan eerst bij je VvE of verhuurder.