Afschot riolering: hoeveel verval een afvoer nodig heeft en waarom

Wie een badkamer verbouwt, een wc verplaatst of een keuken op een andere plek zet, krijgt te maken met afschot. Een afvoerleiding die horizontaal loopt, moet een klein beetje aflopen naar de standleiding of het riool. Dat klinkt eenvoudig, maar het is een van de dingen die het vaakst misgaat bij een afvoer, en je merkt het pas maanden later aan een verstopping die steeds terugkomt. Hieronder lees je wat afschot is, hoeveel het moet zijn volgens de norm, en hoe je het nameet.

Wat afschot is

Afschot, ook wel verval, is het hoogteverschil van een liggende leiding per meter lengte. Je schrijft het als millimeters per meter, als procent of als verhouding. 10 millimeter per meter is hetzelfde als 1 procent of 1 op 100: over een leiding van vier meter zakt de buis dan vier centimeter. Een standleiding die recht naar beneden gaat, heeft geen afschot nodig; het gaat om de stukken die liggen, onder de vloer, achter de keukenkastjes of in een voorzetwand.

Hoeveel afschot riolering nodig heeft

De regels voor de afvoer in een woning staan in de norm NEN 3215. Buizenfabrikant Wavin legt die norm zo uit: het afschot van liggende verzamelleidingen voor afvalwater moet tussen 5 en 20 millimeter per meter liggen. In de praktijk adviseert Wavin zo veel mogelijk 10 millimeter per meter aan te houden, omdat dat makkelijk te onthouden en te controleren is en marge geeft boven het minimum.

• Binnenriolering voor afvalwater: tussen 5 en 20 millimeter per meter, in de praktijk liefst 10.
• Een liggende afvoer uit de keuken: volgens Wavin is 20 millimeter per meter daar gebruikelijk, zodat er zo weinig mogelijk vet aan de binnenkant van de buis blijft zitten.
• Regenwater: daar telt afschot minder voor verstopping en meer voor hoeveel water de leiding aankan. In het handboek binnenriolering van Wavin staat 2 tot 2,5 millimeter per meter als minimum, zodat de leiding leegloopt, ook als hij tussen de beugels iets doorhangt.

In die uitleg noemt Wavin geen ander afschot per diameter. Of het een wc-afvoer van 110 millimeter is of een afvoer van 40 millimeter onder een wastafel: voor de liggende leiding geldt hetzelfde bereik. Welke diameter een wc nodig heeft, staat in ons artikel over de wc-afvoer aansluiten.

Te weinig afschot: wat je merkt

• De afvoer loopt traag weg, ook als hij net is ontstopt.
• Een verstopping komt binnen een paar weken of maanden terug, steeds op dezelfde plek.
• De afvoer borrelt of gorgelt, omdat er water in de leiding blijft staan en de lucht er niet langs kan. Lees ook ons artikel over een afvoer die borrelt.
• Het ruikt bij het putje, omdat er resten in de leiding blijven liggen en gaan rotten.

Wavin zegt het zo: bij te weinig afschot slaat er vuil neer in de leiding, en op den duur ontstaan er verstoppingen. Een leiding die ergens vlak ligt of zelfs even omhoog loopt, bijvoorbeeld omdat hij onder de vloer is verzakt, heeft hetzelfde probleem op die ene plek.

Te veel afschot: ook niet goed

Meer afschot lijkt beter, maar dat is het niet. Volgens Wavin is te veel afschot ongunstig omdat het water dan te snel stroomt. Het water schiet vooruit en de vaste delen, zoals wc-papier en etensresten, blijven achter in de buis zonder water om ze mee te nemen. Bij de volgende keer doortrekken schuift er weer wat bij. Zo kan een steile leiding net zo goed dichtslibben als een vlakke. Moet een afvoer een groot hoogteverschil overbruggen, dan doe je dat niet met één steile leiding, maar met een liggend stuk op normaal afschot en een verticaal stuk naar beneden.

Afschot controleren met een waterpas of laser

1. 1

   Met een waterpas van een meter: leg een blokje van 1 centimeter onder het lage uiteinde van de waterpas en leg hem op de buis. Staat de bel dan in het midden, dan heeft de leiding 10 millimeter afschot per meter.

2. 2

   Meet op meerdere plekken langs de leiding. Een buis kan aan het begin goed liggen en halverwege vlak, bijvoorbeeld bij een beugel die is gezakt.

3. 3

   Met een laser of slangwaterpas: meet de hoogte aan het begin en aan het eind van de leiding, en deel het verschil in millimeters door de lengte in meters. Dat is het afschot per meter.

4. 4

   Reken bij een nieuwe leiding terug van het punt waar hij op aansluit. Weet je hoe hoog de standleiding of de hoofdafvoer zit en hoe lang de leiding wordt, dan weet je hoe hoog het begin moet liggen.

Dat laatste is waar de meeste verbouwingen op vastlopen: hoe verder de nieuwe wc, douche of wasmachine van de standleiding staat, hoe hoger het begin van de afvoer moet liggen. Soms past dat niet onder de vloer, en moet de afvoer in een voorzetwand of een verhoogde vloer. Dat bepaal je voordat er tegels of een vloer op komen. Lees ook hoe je een wasmachine aansluiting maakt of wat er komt kijken bij een toilet vervangen of verplaatsen.

Afschot en verstopping

Een verstopping die steeds terugkomt, is vaak geen pech maar een leiding die niet goed ligt. Ontstoppen lost het dan op voor even. Meer over ontstoppen lees je op de pagina over afvoer ontstoppen. Gaat het om de riolering onder het huis, die door verzakking geen afschot meer heeft, lees dan ons artikel over riolering vervangen. In oudere huizen ligt daar vaak nog een gresbuis, waarvan de verbindingen kunnen verschuiven.

Hoeveel afschot voor riolering?

Volgens NEN 3215, zoals Wavin het uitlegt, tussen 5 en 20 millimeter per meter voor liggende afvoerleidingen. Wavin adviseert in de praktijk 10 millimeter per meter, en voor een keukenafvoer is 20 gebruikelijk.

Wat is het afschot voor riolering met 110 mm?

Hetzelfde als voor andere liggende afvoerleidingen in huis: tussen 5 en 20 millimeter per meter. Wavin noemt geen apart getal voor 110 millimeter.

Hoeveel afschot bij een 40 mm afvoer?

Ook daar geldt het bereik van 5 tot 20 millimeter per meter. Is het een afvoer uit de keuken, dan noemt Wavin 20 millimeter per meter gebruikelijk, tegen vet in de buis.

Een loodgieter meet het afschot na en kijkt of de afvoer op de plek kan komen die je in gedachten hebt. Zet in je aanvraag wat je wilt verplaatsen of aanleggen en waar de bestaande afvoer zit, met een foto als dat kan. Meer over leidingen verleggen en aanleggen lees je op de pagina over de waterleiding.