Ontstoppen met baking soda of soda: wat werkt in je gootsteen en wat niet

Ontstoppen met baking soda en azijn staat in bijna elk lijstje met tips, en het bruist zo mooi dat het voelt alsof er iets gebeurt. Het eerlijke antwoord: tegen een gootsteen die traag wegloopt door een laagje vet kan een huismiddel helpen, maar een echte prop krijg je er zelden mee los. En soda, de kristallen uit de schoonmaakhoek, werkt tegen vet een stuk beter dan baking soda. Hieronder staat het verschil, hoe je het goed doet en wanneer je meteen iets anders pakt.

Soda of baking soda: niet hetzelfde

• Soda, ook wassoda of soda-kristallen, is natriumcarbonaat: witte kristallen of grove korrels in de schoonmaakhoek van de supermarkt. Het is sterk basisch en lost vet en zeep op.
• Baking soda, ook zuiveringszout, is natriumbicarbonaat: fijn wit poeder in de bakhoek. Het is veel milder en lost vet nauwelijks op.
• Voor een afvoer die op vet is dichtgelopen, is soda dus het betere middel. Baking soda is vooral nuttig tegen een muffe lucht en een dun laagje aanslag.

Wat gebeurt er als je azijn op baking soda giet?

Azijn is een zuur, baking soda een base. Samen reageren ze tot koolzuurgas, water en een beetje zout. Het schuim dat je ziet, is dat gas. Het meeste ervan komt omhoog uit het putje, waar het niets doet, en wat in de leiding blijft, heeft te weinig kracht om een prop weg te duwen. Na de reactie is de azijn niet meer zuur en de baking soda niet meer basisch: ze heffen elkaar grotendeels op. Tegen een lichte aanslag kan het schuim wat losmaken, maar het is een schoonmaakmiddel, geen ontstopper.

Soda en azijn samen heeft om dezelfde reden weinig zin. De azijn neutraliseert de soda, en juist die basische werking maakt het vet los. Gebruik je soda, gebruik het dan met heet water en laat de azijn weg.

Gootsteen ontstoppen met soda en heet water

1. 1

   Schep staand water uit de spoelbak in een emmer, zodat de soda niet verdund raakt voordat hij in de afvoer is. Trek huishoudhandschoenen aan: soda irriteert je huid en je ogen.

2. 2

   Strooi een paar eetlepels soda in het putje.

3. 3

   Giet er langzaam een liter heet water achteraan. Heet, niet kokend.

4. 4

   Laat het een halfuur inwerken. Loopt de gootsteen traag weg maar zit hij niet vast, dan mag het ook een nacht staan.

5. 5

   Spoel na met een paar liter heet water uit de kraan en kijk of het wegloopt.

6. 6

   Loopt het nog niet goed weg, herhaal het dan één keer. Gebeurt er daarna niets, stop dan met soda en ga door naar de plopper of de sifon.

Wil je toch baking soda en azijn proberen, doe dan een paar eetlepels baking soda in het putje, giet er een kopje azijn achteraan en leg een natte doek op het putje, zodat het schuim de leiding in gaat. Laat het een kwartier staan en spoel na met heet water. Langer laten staan heeft geen zin: na een paar minuten is de reactie voorbij. Verwacht er niet te veel van.

Wanneer soda wel werkt, en wanneer niet

• Wel: een gootsteen die langzaam slechter wegloopt door vet en zeep. Daar is soda goed in.
• Wel: een afvoer die stinkt door vuil dat in de sifon aan de wand hangt.
• Wel: als onderhoud, een keer per maand, zodat vet geen kans krijgt om een laag te vormen.
• Niet: een prop haar in een doucheputje of wastafel. Haar lost niet op in soda en moet er met de hand of een veer uit.
• Niet: een gootsteen die helemaal vastzit, met water dat stil blijft staan. De soda komt dan niet bij de prop.
• Niet: rijst, koffiedik, een dopje of iets anders wat niet in de afvoer hoort.
• Niet: een verstopping dieper in de leiding. Lopen meerdere afvoeren tegelijk traag weg, dan zit het voorbij het putje, vaak in de standleiding of het riool.

Doucheputje verstopt: helpt baking soda?

Nauwelijks. Een doucheputje zit bijna altijd dicht met haar, en haar lost in soda noch baking soda op. Haal eerst het rooster en het stankslot eruit en trek het haar weg; daarna kan heet water met soda de zeepaanslag nog wat losmaken. Hoe dat gaat, staat in ons artikel over een verstopt doucheputje. Voor de wastafel in de badkamer lees je het in ons artikel over een verstopte wasbak.

Kan soda kwaad voor je afvoer?

In de gewone hoeveelheid niet. Soda tast pvc, koper en gietijzer niet aan en is veel milder dan een chemische ontstopper met natronloog of zwavelzuur. Let wel op deze drie dingen.

• Gebruik geen kokend water op een kunststof afvoer. De buis en de rubberen ringen in de sifon kunnen vervormen en daarna gaan lekken.
• Gebruik geen soda als er nog een chemische ontstopper in de afvoer staat, en meng nooit twee middelen. Ze kunnen heftig reageren en uit het putje spatten.
• Soda tast aluminium aan. Laat het niet liggen op een aluminium rooster of putje.

Te veel soda in de afvoer

Soda lost goed op in heet water, maar niet in een paar druppels. Strooi je er een flinke hoeveelheid droog in, of in een putje met koud staand water, dan kan het samenklonteren in het putje of de sifon. Giet er dan langzaam heet water op, laat het oplossen en herhaal dat tot het water weer wegloopt. Zit er een harde klont in de sifon, draai hem dan los boven een emmer en spoel hem uit. Hoe dat zonder lekkage gaat, lees je in ons artikel over de sifon schoonmaken. Meer dan een paar eetlepels per keer is nooit nodig.

Werkt het niet, dan moet de prop er mechanisch uit

Heb je twee keer soda met heet water geprobeerd en loopt de gootsteen nog niet weg, dan zit er een prop die je moet wegduwen of eruit moet halen. Pak dan de plopper, maak de sifon los of gebruik een ontstoppingsveer. Die stappen, in de volgorde waarin je ze probeert, staan in ons artikel over gootsteen ontstoppen.

Verstopping voorkomen met soda

• Giet een keer per maand een paar eetlepels soda met een liter heet water door de gootsteen.
• Giet frituurvet en pannenvet niet door de gootsteen. Laat het stollen en gooi het bij het restafval.
• Leg een zeefje in het putje tegen rijst, koffiedik en theeblaadjes.
• Spoel na de afwas na met heet water en een scheut afwasmiddel.

Meld je de klus aan, vertel dan wat je al hebt geprobeerd en welke middelen er in de afvoer zijn gegaan. De loodgieter weet dan waar hij op moet letten als hij de sifon losdraait.