Radiatorkraan vervangen: wat je zelf kunt en wat je laat doen

Een radiatorkraan vervangen klinkt als één klus, maar het zijn er eigenlijk twee. De knop of thermostaatkop bovenop wissel je zelf, zonder dat er een druppel water uit de verwarming hoeft. Het kraanhuis zelf, het metalen deel op de leiding, is een ander verhaal: daarvoor moet de installatie open. Hieronder lees je hoe je ziet welk deel kapot is, wat je zelf doet en wat de loodgieter doet.

Hoe een radiatorkraan in elkaar zit

• De kop: de knop waarmee je de radiator open en dicht zet. Bij een thermostatische radiatorkraan staan er cijfers of een sterretje op, en zit er een voeler in die de kraan zelf verder dicht of open zet.
• Het pennetje: een klein stiftje onder de kop dat door de kop wordt ingedrukt. Het opent en sluit de kraan vanbinnen.
• Het kraanhuis: het metalen deel met de koppeling naar de radiator en de aansluiting op de leiding uit de vloer of de muur.
• Het voetventiel: aan de andere kant onderaan de radiator, meestal met een kapje. Daarmee stelt de installateur in hoeveel water er door de radiator gaat.

Welk deel moet vervangen worden?

• De radiator wordt niet warm, of juist niet meer koud, terwijl je de knop draait: meestal zit het pennetje vast of is de thermostaatkop kapot.
• De knop draait door, is gebroken of zit los: de kop vervangen is genoeg.
• Er lekt water langs het pennetje of onder de kop: de afdichting van het binnenwerk is versleten.
• Er lekt water bij de koppeling tussen kraan en radiator, of tussen kraan en leiding: dat is een wartel. Hoe je die voorzichtig aandraait, staat in ons artikel over lekkage bij de radiator.
• Het kraanhuis is gescheurd, zwaar verkalkt of lekt blijvend: dan moet het hele kraanhuis eruit.

Eerst proberen: een vastzittend pennetje

Vooral na de zomer blijft een radiator vaak koud omdat het pennetje vastzit. Draai de kop helemaal open en schroef hem eraf; bij de meeste koppen gaat dat met een ring of moer aan de onderkant. Druk het pennetje met je vinger of een tangetje een paar keer in en laat het terugveren. Veert het weer vrij, zet de kop dan terug. Dit is geen vervangen maar lost het probleem vaak al op.

Een thermostaatkop vervangen

1. 1

   Kijk welk merk er op de kop of het kraanhuis staat. Per merk verschilt de aansluiting van de kop; neem een foto mee naar de winkel of koop een kop die bij jouw merk past, soms met een verloopstuk.

2. 2

   Draai de oude kop helemaal open, op de hoogste stand. Zo drukt hij het pennetje niet in en gaat hij er makkelijker af.

3. 3

   Draai de ring of moer aan de onderkant van de kop los, of maak de klem los, en trek de kop recht van het kraanhuis.

4. 4

   Zet de nieuwe kop ook op de hoogste stand en druk of draai hem op het kraanhuis. Zet hem vast met de ring of de klem.

5. 5

   Draai de kop een paar keer helemaal dicht en open en voel na een halfuur of de radiator warm wordt.

Er komt bij het wisselen van de kop geen water uit de radiator. Het water zit achter het pennetje, in het kraanhuis. Lekt er toch iets bij het pennetje als de kop eraf is, zet de kop dan terug en laat het binnenwerk vervangen.

Het kraanhuis vervangen: zo gaat die klus

Voor een nieuw kraanhuis moet de kraan los van de leiding. Omdat de cv-installatie een gesloten systeem onder druk is, moet er eerst water uit: de installatie wordt helemaal of voor een deel afgetapt, of de leiding wordt tijdelijk bevroren met een vriesset, zodat alleen die ene radiator droog staat. Daarna gaan de oude kraan en de koppeling eraf, komt de nieuwe erop met passende koppelingen, en wordt de installatie weer gevuld en ontlucht. De radiator zelf blijft gewoon hangen.

Het klinkt eenvoudig, maar er kan veel misgaan: vuil cv-water op de vloer, een leiding uit de vloer die meedraait of scheurt, een koppeling die niet past op de oude leiding, of lucht die na het vullen in de installatie blijft zitten. Daarom is dit een klus die je laat doen, tenzij je al vaker aan je verwarming hebt gewerkt. Na afloop moeten de radiatoren ontlucht worden en de waterdruk van de ketel weer op peil zijn; hoe dat gaat, staat in de artikelen over radiator ontluchten en cv-ketel bijvullen.

Waarom een thermostatische radiatorkraan?

Een thermostatische radiatorkraan regelt per kamer de warmte. Staat hij op 3, dan sluit hij vanzelf als de kamer warm genoeg is en gaat hij weer open als het afkoelt. Moet het kraanhuis toch vervangen worden, dan is dat een goed moment om een gewone kraan te vervangen door een thermostatische. Zet hem niet in de kamer waar de thermostaat van de ketel hangt: dan werken ze elkaar tegen.

Huur je?

Een kapotte of lekkende radiatorkraan is in een huurwoning meestal een zaak voor de verhuurder. Meld het met een foto voordat je iets vervangt. Ontluchten en bijvullen doe je als huurder wel zelf.

Beschrijf in je aanvraag welke kranen het zijn, wat er mis is en of je een ketel of stadsverwarming hebt. Een foto van de kraan, het merk en de aansluiting op de leiding helpt de loodgieter om de goede onderdelen mee te nemen.