Douche wordt niet warm: van thermostaatkraan tot boiler

Je draait de douche open, wacht, en het water blijft lauw. Of het begint warm en wordt halverwege ineens koud. De eerste vraag is niet wat er kapot is, maar waar: in de douchekraan, of verder terug in huis. Dat zoek je in een minuut uit. Deze pagina loopt de oorzaken af van de kraan naar de ketel, en stopt waar het werk voor een cv-monteur begint.

Alleen de douche, of elke kraan?

Draai in de keuken of bij de wastafel de warme kraan open en laat hem een minuut lopen. Wat je dan ziet, wijst de richting.

• Komt daar wel heet water uit en bij de douche niet: het zit in de douchekraan. Lees verder bij kalk, het binnenwerk en het afstellen.
• Is het overal lauw of koud: het zit in wat je warme water maakt, de boiler of de cv-ketel. Ga naar het einde van deze pagina.
• Wordt het water na een paar minuten douchen koud, en bij de andere kranen ook: de boiler is leeg, of de ketel houdt de vraag niet bij.
• Is de douche alleen soms ineens koud, als iemand anders een kraan opendraait of de vaatwasser vult: de druk zakt even op een van de twee leidingen. Een goede thermostaatkraan vangt dat op, een verkalkte niet meer.

Waarom wordt mijn douche ineens koud?

Ineens koud terwijl het eerst goed was, heeft meestal een van drie oorzaken. De boiler is leeggedoucht; dan komt het warme water na een tijd opwarmen vanzelf terug. De ketel slaat af of gaat in storing; kijk op het display en op de drukmeter. Of de thermostaatkraan reageert te traag op een verschil in druk, omdat er kalk in zit. Gebeurt het bij elke douchebeurt, en alleen bij de douche, dan is het bijna altijd de kraan.

Kalk in de thermostaatkraan: ontkalken

In een thermostaatkraan zit een thermostaatpatroon, ook wel thermostaatelement: het binnenwerk dat warm en koud water mengt tot de temperatuur op de knop. Kalk maakt dat onderdeel traag of zet het vast. Dan komt er te weinig warm water bij, of springt de temperatuur op en neer. Thermostaatkraan ontkalken lost dat vaak op.

1. 1

   Draai de hoofdkraan dicht, of de stopkraantjes voor de badkamer als je die hebt. Zet de douche open, zodat de druk eraf gaat.

2. 2

   Leg een doek over het putje van de douche, zodat er geen onderdeeltje in valt.

3. 3

   Maak een foto van de stand van de temperatuurknop. Wip het dopje van de knop, draai het schroefje eronder los en trek de knop eraf.

4. 4

   Draai de thermostaatpatroon met een steeksleutel tegen de klok in uit de kraan. Let op hoe hij erin zat.

5. 5

   Borstel de kalk van de patroon en de zeefjes met een oude tandenborstel. Of je de hele patroon in ontkalker of azijn mag leggen, staat in de handleiding van de kraan; bij twijfel alleen de zeefjes en de buitenkant.

6. 6

   Haal je de kraan ook van de muur, kijk dan in de koppelingen: daar zitten vaak zeefjes en keerkleppen die vol kalk of vuil kunnen zitten. Spoel ze schoon.

7. 7

   Zet alles in dezelfde stand terug, draai het water langzaam open en kijk of de douche weer warm wordt.

Kalk zit niet alleen in de douchekraan. Hoe je een gewone kraan, de perlator en de douchekop ontkalkt, lees je in ons artikel over kraan ontkalken.

Het binnenwerk vervangen: de thermostaatpatroon

Wordt de kraan na het ontkalken nog steeds niet goed warm, of draait de knop zonder dat de temperatuur verandert, dan is de patroon versleten. Bij de bekende merken is die los te koop, en binnenwerk thermostaatkraan vervangen gaat op dezelfde manier als ontkalken: water dicht, knop eraf, oude patroon eruit, nieuwe erin. Neem de oude patroon mee naar de winkel of zoek het typenummer op, want ze verschillen per merk en per model. Na het vervangen moet je de kraan meestal opnieuw afstellen.

De thermostaatkraan afstellen of kalibreren

Een thermostaatkraan kan goed werken en toch te koud lijken: de stand op de knop klopt dan niet meer met wat er uit de kraan komt. Dat gebeurt na het ontkalken, na een nieuwe patroon, of als de temperatuur van je boiler of ketel is veranderd. Thermostaatkraan afstellen gaat bij veel merken zo: laat de douche lopen, meet het water met een thermometer, haal de knop eraf en zet hem in een andere stand terug op de as, zodat de stand op de knop weer klopt met wat je meet. Hoe dat bij jouw kraan gaat, staat in de handleiding; die vind je vaak ook op de site van de fabrikant.

Let ook op de veiligheidsknop. Die blokkeert de temperatuur op een ingestelde stand, zodat niemand zich per ongeluk brandt. Wil je warmer, dan druk je die knop in en draai je verder. Is de blokkering te laag gezet, dan lijkt het of de kraan niet warm genoeg wordt, terwijl hij gewoon doet wat hij moet doen.

Een nieuwe thermostaatkraan wordt niet warm

• Warm en koud zijn verwisseld. Bij de meeste thermostaatkranen hoort warm water links. Komt de warme leiding rechts uit de muur, dan wordt de kraan niet of nauwelijks warm. Er bestaan kranen voor een omgekeerde aansluiting; anders moeten de aansluitingen worden omgezet.
• De keerkleppen in de kraan of de koppelingen zitten vast of verkeerd om. Die zorgen dat warm en koud water niet in elkaars leiding lopen.
• Er zit vuil uit de leiding in de zeefjes, losgekomen bij het werk aan de kraan.
• De kraan is nog niet afgesteld. Een nieuwe kraan staat op de stand van de fabriek; stel hem af zoals hierboven.

Hoe je een opbouwkraan aansluit en wat je doet bij een inbouwkraan, staat in ons artikel over een douchekraan vervangen.

Hoe merk je dat de thermostaatkraan kapot is?

• De temperatuur verandert niet als je aan de knop draait.
• Het water wordt warm en koud zonder dat iemand anders water gebruikt.
• De kraan wordt alleen warm als je hem helemaal opendraait, en blijft lauw bij een kleinere straal.
• Bij een andere kraan in huis komt warm water uit de koude kant, of koud uit de warme. Dan lekt de douchekraan van de ene leiding naar de andere.
• De kraan druppelt of lekt bij de knop. Dan is het binnenwerk versleten, en dat kun je vervangen.

Te weinig warm water uit een elektrische boiler

Krijg je je warme water uit een elektrische boiler, dan is er maar zoveel warm water als er in de tank past. Is hij leeg, dan duurt het uren voordat hij weer heet is. Douchen er meer mensen achter elkaar dan vroeger, dan is de boiler misschien te klein. Is het water ook bij de eerste douche al lauw, dan kan de thermostaat van de boiler te laag staan, of zit er veel kalk in de tank. Zet de boiler op ten minste 60 graden, het advies van het RIVM; waarom dat ook voor je gezondheid telt, lees je in ons artikel over legionella voorkomen.

Druppelt de boiler of staat er water onder, lees dan eerst ons artikel over een boiler die lekt. Is de boiler oud en wordt hij steeds trager warm, dan is vervangen vaak verstandiger dan repareren; zie boiler vervangen.

Elke kraan lauw of koud: dan is het de ketel

Geen warm water uit de kraan, nergens in huis, terwijl je warme water uit een combiketel of geiser komt? Dan zit het probleem in het toestel. Je kunt zelf twee dingen nakijken: of de druk op de drukmeter van de ketel goed staat, en of de ketel een foutcode op het display geeft. Hoe je bijvult als de druk te laag is, staat in ons artikel over de cv-ketel bijvullen. Alles daarna, zoals de brander, de gasklep of de instelling van het tapwater in de ketel, is werk voor een erkend cv-monteur. Maak de ketel of geiser nooit zelf open. Heb je stadsverwarming, meld het dan bij de warmteleverancier.

Een loodgieter werkt aan de waterkant van je cv-ketel en boiler: bijvullen, lekkages en de aansluitingen. Voor gas en het onderhoud van de ketel zelf heb je een erkend cv-monteur nodig.

Beschrijf in je aanvraag of alleen de douche niet warm wordt of elke kraan, welk merk er op de kraan staat en waar je warme water vandaan komt: een boiler, een combiketel of stadsverwarming. Wat een loodgieter aan douche- en wastafelkranen doet, lees je bij kraan en sanitair; voor de waterkant van ketel en boiler bij cv-ketel en boiler.