Kunststof waterleiding of koper: wat je hebt, en wat dat betekent bij een reparatie

Wie gaat verbouwen of een lek heeft, krijgt de vraag: wat voor leiding zit er eigenlijk? In oudere Rotterdamse woningen is dat meestal koper, soms nog lood. In nieuwere huizen en na een verbouwing ligt er steeds vaker een kunststof waterleiding. Het maakt uit wat je hebt: een kunststof leiding repareer je anders dan koper, en niet elke koppeling past op elke buis. Hieronder lees je hoe je het verschil ziet en wat het betekent.

Koper, alupex en pex: het verschil

• Koper: harde, roodbruine buis, met gesoldeerde of geschroefde koppelingen. Lang de gewone waterleiding in Nederland.
• Meerlagenbuis, in de winkel vaak alupex genoemd: een buis met een laag aluminium tussen twee lagen kunststof. Hij is buigzaam, maar blijft staan in de vorm waarin je hem buigt. Meestal wit of grijs.
• Pex: een soepele buis van alleen kunststof. Hij veert terug als je hem buigt en ligt vaak in een geribbelde mantelbuis, van een verdeler naar elke kraan. Zo'n systeem heet ook wel buis-in-buis.
• Lood: dof grijs en zacht, in woningen van voor ongeveer 1960. Dat hoort eruit; zie ons artikel over loden leidingen.

Een kunststof waterleiding heet dus niet altijd hetzelfde. Op de buis zelf staat meestal een opdruk met het soort, de maat en de fabrikant. Die opdruk is het beste antwoord op de vraag wat je hebt.

Zo herken je welke leiding je hebt

• Kijk naar de kleur. Koper is roodbruin of donker verkleurd. Kunststof is wit, grijs, zwart of heeft een gekleurde streep, soms rood voor warm en blauw voor koud.
• Lees de opdruk. Draai de buis of kijk langs een stuk dat vrij ligt, bijvoorbeeld in de meterkast of onder het aanrecht.
• Kijk naar de koppelingen. Koper heeft soldeerverbindingen of knelkoppelingen met moeren. Kunststof heeft vaak geperste koppelingen met een metalen huls, of klik- en schuifkoppelingen.
• Tik erop. Metaal klinkt hard, kunststof dof.
• Kijk naar hoe hij loopt. Lange bochten zonder hoekstukken en een geribbelde buis eromheen wijzen op kunststof.
• Houd er een magneet tegen. Blijft hij plakken, dan is het staal of ijzer, wat je in heel oude woningen nog tegenkomt.

Voor- en nadelen van kunststof

Het voordeel van kunststof is vooral het werk. Er komt geen vuur en geen soldeer aan te pas, de buis buigt om hoeken heen, en er zijn dus minder koppelingen waar iets kan lekken. Kunststof roest niet en kalkt minder snel aan de binnenkant dicht dan oud ijzer. Daarom wordt het veel gebruikt bij verbouwingen en in nieuwbouw.

• Kunststof hoort niet in direct zonlicht. Buiten of achter een raam moet hij afgeschermd liggen.
• Koppelingen horen bij een systeem. Een persfitting van het ene merk past niet altijd op de buis van een ander, en voor persen is speciaal gereedschap nodig.
• In een kruipruimte kunnen muizen aan kunststof knagen.
• Kunststof is minder stevig dan koper. Een buis die in het zicht loopt, moet goed vastzitten met beugels, anders hangt hij door.
• Hoe lang een buis meegaat en hoe heet het water erin mag zijn, verschilt per soort. Dat staat in de gegevens van de fabrikant; reken niet op een getal van een forum.

Wat is beter: koper of kunststof?

Geen van beide is altijd beter. Koper is stevig, gaat lang mee en ziet er netjes uit als de leiding in het zicht loopt. Kunststof is sneller aan te leggen, vooral als er een lange route door een vloer of wand nodig is. In veel huizen zitten ze allebei: een koperen leiding in de meterkast en kunststof naar de nieuwe badkamer. Aan het toestel zelf, zoals een boiler, schrijft de fabrikant van dat toestel voor welke leiding en koppeling erop mag.

Kunststof en koper aan elkaar koppelen

Dat kan, met een koppeling die voor allebei gemaakt is. Op een kunststof buis komt in een knelkoppeling altijd een steunhuls, een klein buisje aan de binnenkant, zodat de buis niet indeukt als je de moer aandraait. Zonder steunhuls lekt de koppeling vroeg of laat. Er zijn ook overgangskoppelingen met aan de ene kant een persaansluiting voor kunststof en aan de andere kant een aansluiting voor koper. Lekt een knelkoppeling, lees dan ons artikel over een lekkende knelkoppeling.

Een kunststof waterleiding repareren

1. 1

   Draai het water dicht, met een stopkraantje of de hoofdkraan, en zet een kraan open zodat de druk eraf is.

2. 2

   Zoek de plek van het lek en maak hem droog, zodat je ziet waar het precies zit.

3. 3

   Zaag of knip het kapotte stuk eruit met een buizensnijder voor kunststof, recht en zonder bramen.

4. 4

   Zet er een stuk nieuwe buis tussen met twee koppelingen die bij het systeem van je buis horen, of een reparatiekoppeling die de snede overbrugt, als jouw systeem die heeft.

5. 5

   Draai het water langzaam open en kijk een tijd naar beide koppelingen voordat je de vloer of de kast weer dichtmaakt.

Tape, kit of een klem om de buis is geen reparatie: dat houdt hoogstens een paar uur. Is de leiding gesprongen en spuit het water eruit, lees dan eerst wat je doet bij een gesprongen waterleiding. Moet een leiding die je niet meer gebruikt dicht, bijvoorbeeld na het weghalen van een wastafel, lees dan ons artikel over een waterleiding afdoppen.

Wanneer vervangen

Een kunststof of koperen leiding die goed is aangelegd, hoeft niet zomaar vervangen te worden. Wel als er lood in huis zit, als er steeds op andere plekken lekkages zijn, of als je toch verbouwt en de leidingen bloot komen te liggen. Leg je nieuwe leidingen door een koude ruimte, isoleer ze dan; hoe dat gaat, staat in ons artikel over leidingen isoleren. Meer over leidingen vervangen en aanleggen lees je op de pagina over de waterleiding.

Hoe heet een kunststof waterleiding?

Meestal meerlagenbuis, in de winkel vaak alupex, of pex. Meerlagenbuis heeft een laag aluminium erin en blijft in vorm. Pex is soepel en ligt vaak in een mantelbuis. Op de buis staat welke het is.

Wat zijn de nadelen van kunststof leidingen?

Ze kunnen niet in direct zonlicht, de koppelingen horen bij een systeem en vragen soms speciaal gereedschap, en in een kruipruimte kunnen muizen eraan knagen. Waar de leiding in het zicht loopt, moet hij goed vastzitten.

Hoe repareer je een kunststof waterleiding?

Water dicht, het kapotte stuk eruit snijden en er een nieuw stuk tussen zetten met koppelingen die bij het systeem van de buis horen. Op een knelkoppeling hoort in kunststof altijd een steunhuls.

Zet in je aanvraag wat voor leiding je denkt te hebben, waar hij loopt en wat er moet gebeuren. Een foto van de buis met de opdruk erop, of van de leidingen in de meterkast, helpt de loodgieter om de goede koppelingen mee te nemen.