Waterleiding afdoppen: een leiding die je niet meer gebruikt veilig dichtmaken

Een keuken die eruit gaat, een wasmachine die naar zolder verhuist, een wastafel die verdwijnt: er blijft een waterleiding over die nergens meer heen gaat. Die moet dicht, zo dat hij niet gaat lekken en dat er geen water blijft staan dat niemand ververst. Een leiding afdoppen is met de goede eindkap een klus die je zelf kunt doen. Hoe kort je die leiding maakt, is minstens zo belangrijk als hoe je hem dichtmaakt.

Alleen drinkwater

Dit artikel gaat over de koud- en warmwaterleiding naar je kranen. Een leiding van de cv-ketel of een radiator afdoppen is een ander verhaal: dat water zit in een gesloten installatie onder druk, en die moet eerst worden afgetapt. Een gasleiding afdoppen doe je nooit zelf. Dat is werk voor een erkend installateur.

Eerst het water dicht

1. 1

   Draai de hoofdkraan dicht. Hoe je die vindt en wat je doet als hij vastzit, staat in ons artikel over de hoofdkraan dichtdraaien.

2. 2

   Zit er een stopkraantje op de leiding die je wilt afdoppen, draai dat ook dicht. Vertrouw er niet alleen op: een oud stopkraantje sluit vaak niet helemaal.

3. 3

   Open een kraan die lager in huis zit dan de leiding, zodat de druk eraf gaat en de leiding leegloopt.

4. 4

   Leg een handdoek en een emmer onder de plek waar je gaat werken. In een leiding blijft altijd wat water staan.

Kan ik een waterleiding afdoppen met een knelkoppeling?

Ja, en dat is de eenvoudigste manier. Je gebruikt een eindkap met knelkoppeling, ook wel knel-eindstop: een dopje met een moer en een knelring, net als de knelkoppelingen die al op je leidingen zitten. De moer duwt de ring om de buis, en die ring sluit af. Je koopt hem in de maat van de buis; meet de buitenkant van de buis of neem een foto en een stukje mee naar de bouwmarkt. Zit er nu een kraan of een slang op het eind van de leiding, dan haal je die eraf en komt de eindkap op de buis die overblijft.

1. 1

   Draai het water dicht en laat de leiding leeglopen, zoals hierboven.

2. 2

   Haal de oude kraan of koppeling van de buis. Zit er een oude knelring op de buis die je er niet goed af krijgt, snijd dat stukje er dan af met een pijpsnijder.

3. 3

   Maak het eind van de buis recht en schoon. Een buis die met een zaag is afgezaagd, maak je aan de binnen- en buitenkant braamvrij, zodat de ring er recht overheen gaat.

4. 4

   Schuif eerst de moer en dan de knelring over de buis. Bij een kunststof leiding gaat er eerst een steunhuls in de buis, zodat hij niet indeukt als de ring knelt.

5. 5

   Duw de eindkap tot de aanslag op de buis en draai de moer met de hand vast.

6. 6

   Draai de moer met een steeksleutel aan, met een tweede sleutel op de eindkap. Hoe ver, staat op de verpakking.

7. 7

   Draai de hoofdkraan langzaam open en houd een droge tissue tegen de eindkap. Kijk na een uur nog eens.

Druppelt de eindkap, draai dan een kwartslag bij en niet meer. Wat je doet als hij blijft lekken, lees je in ons artikel over een knelkoppeling die lekt; voor een eindkap geldt precies hetzelfde.

Koper, kunststof en lood: wat werkt waar

• Koper: een knel-eindkap is de gewone keus als je een koperen leiding afdopt. Een vakman kan ook een kapje solderen of persen; dat vraagt gereedschap en ervaring en is geen klus om voor het eerst te proberen.
• Kunststof, zoals alupex of pex: een eindkap die bij dat systeem hoort, met een steunhuls, of een perskap die met een perstang wordt vastgezet. Welke kunststof leiding je hebt en hoe je dat ziet, lees je in ons artikel over kunststof waterleiding.
• Insteekkoppelingen: er zijn eindkappen die je alleen op de buis drukt. Ze werken alleen op een buis die recht, rond en schoon is, en niet op elk soort buis. Op de verpakking staat op welke buis hij mag.
• Lood: niet afdoppen. Een loden leiding hoort er helemaal uit; waarom, lees je in ons artikel over loden leidingen.

Hoe lang mag een afgedopte waterleiding zijn?

Zo kort mogelijk. Achter de dop staat water stil. Het wordt niet ververst als je ergens anders een kraan opendraait, want er stroomt niets naartoe. Zo'n stuk heet een dode leiding. Loopt hij naast een warmwaterleiding, in een warme meterkast of in een kast met de boiler, dan wordt dat water lauw. Volgens het RIVM groeit legionella vooral in stilstaand water tussen ongeveer 25 en 45 graden. Een lange dode leiding is daarom geen klein ongemak, maar een plek waar de bacterie de tijd krijgt.

Een vaste lengte die nog veilig is, noemen we hier niet: dat hangt af van de leiding, de temperatuur eromheen en hoe lang het water stilstaat. De regel is eenvoudig: laat er niet meer leiding achter de dop zitten dan nodig. Meer over legionella en wat je thuis zelf regelt, lees je in ons artikel over legionella voorkomen.

Liever terugsnijden tot de aftakking

De leiding naar een oude wasmachine of wastafel takt ergens af van een leiding die wel gebruikt wordt, vaak met een T-stuk. De beste oplossing is daar de aftakking weg te halen: het T-stuk eruit en een rechte koppeling ervoor in de plaats, of de dop direct op het T-stuk. Dan blijft er geen stuk leiding over waar water in stilstaat. Zit die aftakking in een muur of onder een vloer, dan moet er iets open, en dat is vaak werk voor een loodgieter.

Hoe stop je een waterleiding tijdelijk?

Gaat de leiding over een paar weken weer gebruikt worden, bijvoorbeeld als de nieuwe keuken komt, dan kun je er ook een stopkraantje op zetten dat dicht blijft staan, met een eindkap erachter. Dat is net zo'n knelkoppeling. Houd het afgedopte stuk zo kort mogelijk, want daarin blijft het water stilstaan, en laat de nieuwe kraan flink doorlopen zodra hij is aangesloten. Komt er geen nieuwe kraan meer, dan hoort de leiding er alsnog uit.

Een leiding afdoppen bij de wasmachine of de keuken

Gaat de wasmachine naar een andere plek, dan blijft de wasmachinekraan vaak zitten. Draai je die alleen dicht, dan is het eind van de leiding nog steeds een dode leiding, alleen met een kraan erop. Haal de kraan eraf en dop de leiding zo dicht mogelijk bij de aftakking af. Hoe je een wasmachinekraan van de leiding haalt, staat in ons artikel over een wasmachinekraan vervangen. Komt er een nieuwe keuken of badkamer, dan hoort het afdoppen van de oude leidingen bij het aansluiten van de nieuwe; zie keuken en badkamer aansluiten.

Een loodgieter haalt dode leidingen weg, zet aftakkingen om en dopt leidingen af waar je zelf niet bij kunt; meer daarover lees je bij waterleiding. Beschrijf in je aanvraag welke leiding het is, waar hij aftakt en van welk materiaal hij is. Een foto van het eind van de leiding en van de plek waar hij uit de muur of vloer komt, helpt de loodgieter om de goede koppeling mee te nemen.