Radiator wordt niet warm: zo vind je de oorzaak, van ontluchten tot inregelen

Een radiator die niet warm wordt, merk je meestal op de eerste koude avond: één kamer blijft fris, of de radiator is bovenin lauw en onderin koud. De oorzaak is vaak eenvoudig en zit in de radiator of de kraan, niet in de ketel. Loop de stappen hieronder van boven naar beneden af. De eerste doe je zelf, de laatste zijn voor een vakman. Waar het om de ketel zelf gaat, stopt deze pagina, want dat is werk voor een cv-monteur.

Eerst: is het één radiator of zijn het alle?

Zet de thermostaat een paar graden hoger dan de temperatuur in huis, zodat de ketel warmte gaat maken. Voel na een halfuur aan alle radiatoren. Wat je voelt, wijst al de richting.

• Eén radiator blijft koud of lauw en de rest wordt warm: het zit in die radiator of in zijn kraan. Begin bij lucht en de thermostaatkraan.
• De radiatoren boven in huis blijven koud en die beneden worden warm: vaak lucht of te weinig druk in de installatie.
• De radiator die het verst van de ketel hangt, blijft koud of half warm: de installatie is waarschijnlijk niet goed ingeregeld.
• Alle radiatoren blijven koud: kijk eerst naar de kamerthermostaat en de druk van de ketel. Is dat in orde en heb je wel warm water, dan zit het in de ketel.

Lucht in de radiator

Is de radiator bovenin koud en onderin warm, of hoor je tikken en borrelen, dan zit er lucht in. Lucht verzamelt zich bovenin de radiator en neemt daar de plek van het warme water in. Ontluchten lost dat op: verwarming uit, radiatoren laten afkoelen, het nippeltje bovenaan openen tot er water komt en weer dichtdraaien. De stappen staan in ons artikel over radiator ontluchten. Wordt je vloerverwarming niet warm, dan ontlucht je bij de verdeler; zie vloerverwarming ontluchten.

Te lage waterdruk

Na het ontluchten zakt de druk van de installatie, en ook een klein lek laat hem langzaam dalen. Met te weinig druk komt het water niet tot in de bovenste radiatoren, en veel ketels slaan dan helemaal niet meer aan. Kijk op de drukmeter of het display van de ketel. Bij de meeste ketels staat een koude installatie tussen ongeveer 1,5 en 2 bar; de handleiding van je ketel noemt de juiste waarde. Staat hij onder de 1 bar, vul dan bij zoals in ons artikel over de cv-ketel bijvullen, en ontlucht daarna de hoogste radiator nog een keer.

Moet je vaker bijvullen dan een paar keer per jaar, dan verdwijnt er ergens water. Loop de radiatoren en koppelingen na op natte plekken. Wat je bij een druppel doet, staat in ons artikel over lekkage bij de radiator.

De pen van de thermostaatkraan zit vast

Dit is de oorzaak die het vaakst over het hoofd wordt gezien, vooral in het najaar. Onder de knop van een thermostatische radiatorkraan zit een pennetje dat de klep open en dicht duwt. Heeft de kraan de hele zomer dicht gestaan, dan kan dat pennetje vastzitten in de ingedrukte stand. De radiator blijft dan koud, hoe ver je de knop ook opendraait.

1. 1

   Draai de knop helemaal open, op de hoogste stand. Zo staat er de minste spanning op.

2. 2

   Haal de knop eraf. Bij de meeste merken zit hij vast met een ring of een moer die je met de hand losdraait; bij sommige zit er een klemmetje of een schroefje aan de zijkant.

3. 3

   Onder de knop zie je een metalen pennetje. Druk er met je duim op: veert het terug, dan is de kraan in orde.

4. 4

   Veert het niet, beweeg het dan voorzichtig een paar keer in en uit met een kleine tang. Niet wrikken en er niet aan trekken.

5. 5

   Komt het pennetje weer omhoog en veert het mee, zet dan de knop terug en de verwarming hoger. Binnen een halfuur hoort de radiator warm te worden.

Blijft het pennetje vastzitten, of komt er water langs zodra je het beweegt, stop dan. Dan is de kraan aan vervanging toe; wat daarbij komt kijken, lees je in ons artikel over een radiatorkraan vervangen.

Wat zijn de symptomen van een kapotte thermostaatkraan?

• De radiator blijft koud, ook met de knop helemaal open, en het pennetje veert niet terug.
• De radiator blijft juist heet, ook met de knop op de laagste stand: dan sluit de klep niet meer af.
• De knop draait rond zonder dat er iets verandert, of zit los op de kraan.
• Er zit een kalkrand of een druppel onder de knop: de kraan lekt langs de spindel.

Een thermostaatkraan regelt op de temperatuur die hij zelf voelt. Staat er een bank voor de radiator of hangt er een gordijn overheen, dan blijft de warmte rond de knop hangen en knijpt hij de radiator te vroeg af. Dat lijkt op een kapotte kraan, maar is het niet.

Onderaan koud, bovenaan warm: vuil of slib

Is de radiator bovenin warm en blijft de onderkant koud, ook na het ontluchten, dan ligt er waarschijnlijk slib onderin. In oudere installaties roesten radiatoren en leidingen langzaam van binnen. Dat roest zakt als zwarte drab naar de onderkant van de radiator en houdt daar het water tegen. Vaak zie je het al bij het ontluchten: het water dat eruit komt, is zwart in plaats van helder.

Slib haal je niet weg met ontluchten. De radiator moet leeg en worden doorgespoeld, en zit er veel slib in de installatie, dan is de hele installatie aan een spoelbeurt toe. Dat is werk voor een vakman, omdat de radiator daarvoor van de leidingen af moet. Kijk ook naar de oorzaak: een installatie die vaak wordt bijgevuld, krijgt steeds vers water met zuurstof binnen, en daardoor gaat het roesten sneller.

Half warm, of de verste radiator blijft koud: inregelen

Water kiest de makkelijkste weg. Radiatoren dicht bij de ketel krijgen veel warm water, en de radiator aan het eind van de leiding, vaak op zolder of in de verste slaapkamer, krijgt te weinig. Die wordt half warm of blijft koud terwijl de rest goed warm wordt.

De oplossing heet inregelen, of waterzijdig inregelen. Onderaan elke radiator, aan de kant tegenover de radiatorkraan, zit een voetventiel met een kapje. Daarmee stel je in hoeveel water er door die radiator mag. Door de radiatoren dicht bij de ketel iets af te knijpen, komt er meer water bij de verste. Zelf aan alle voetventielen draaien zonder te weten hoe ze stonden, maakt het meestal erger. Een vakman meet hoe warm het water elke radiator in en uit gaat en stelt de ventielen daarop af.

Waarom blijft mijn radiator aan één kant koud?

Wordt de radiator warm aan de kant van de kraan en blijft de andere kant koud, dan stroomt er te weinig water doorheen. Het warme water geeft zijn warmte al af in het eerste stuk. De oorzaak is meestal een kraan die maar half opengaat, een voetventiel dat bijna dicht staat, slib, of een installatie die niet is ingeregeld. Een lange radiator die aan één kant koud blijft terwijl de kraan helemaal open staat, is vaak een kwestie van inregelen.

Wordt hij niet warm na ontluchten?

• Kwam er bij het ontluchten geen lucht en geen water uit, dan staat de installatie bijna zonder druk of zit het nippeltje dicht met kalk. Kijk eerst naar de druk.
• Heb je ontlucht maar niet bijgevuld, dan kan de druk nu te laag zijn. Kijk op de ketel en vul bij.
• Kwam er zwart water uit en blijft de onderkant koud, dan is het slib.
• Werd de radiator na het ontluchten even warm en daarna weer koud, dan zat er nog lucht in de leidingen. Laat de verwarming een dag draaien en ontlucht nog een keer.
• Blijft alleen die ene radiator koud en veert het pennetje van de kraan niet, dan is het de thermostaatkraan.

Waarom geen verwarming maar wel warm water?

Zijn alle radiatoren koud, maar komt er wel warm water uit de kraan, dan werkt de ketel wel maar slaat de verwarming niet aan. Kijk eerst wat je zelf kunt nakijken: staat de kamerthermostaat hoger dan de temperatuur in huis, zijn de batterijen niet leeg, en staat de ketel niet op een stand voor alleen warm water? Hoe je dat ziet, staat in de handleiding van je ketel. Staan de druk en de thermostaat goed, dan zit het probleem in de ketel of in de verbinding met de thermostaat. Dat is werk voor een cv-monteur, niet voor een loodgieter. Wat een loodgieter aan de waterkant wel doet, lees je bij cv-ketel en boiler.

Heb je stadsverwarming, wat in Rotterdam veel voorkomt, dan heb je geen cv-ketel maar een afleverset van de warmteleverancier. De radiatoren ontlucht je op dezelfde manier, maar worden ze allemaal niet warm, dan meld je dat bij de warmteleverancier.

Beschrijf in je aanvraag welke radiatoren niet warm worden, wat je al hebt geprobeerd en hoe hoog de druk van de ketel staat. Een foto van de radiatorkraan en het voetventiel helpt de loodgieter om te zien welk type het is.

Een loodgieter werkt aan de waterkant van je cv-ketel en boiler: bijvullen, lekkages en de aansluitingen. Voor gas en het onderhoud van de ketel zelf heb je een erkend cv-monteur nodig.