Bruin water uit de kraan: het waterbedrijf of je eigen leiding?

Je draait de kraan open en het glas loopt vol met bruin of geelbruin water. Schrikken, en de eerste vraag is meteen: ligt dit aan mij of aan de straat? Dat zoek je met drie vragen uit. Hebben de buren het ook? Is het alleen het warme water? En is het één kraan of het hele huis? Daarna weet je of je moet wachten, het waterbedrijf moet bellen of een loodgieter nodig hebt. Komt er helemaal geen water uit de kraan, begin dan bij ons artikel over geen water uit de kraan.

Bruin kraanwater is bijna altijd ijzer of roest dat in een leiding heeft vastgezeten en ineens loskomt. Dat gebeurt als het water harder of in een andere richting gaat stromen dan normaal, of juist als het lang heeft stilgestaan. Waar dat gebeurt, in de straat, in je boiler of in je eigen leiding, bepaalt wat je doet.

Eerst: laat koud water lopen

1. 1

   Draai de koude kraan in de keuken open. Die zit meestal het dichtst bij de watermeter, dus het vuil komt daar het snelst uit.

2. 2

   Laat hem lopen en vang af en toe een glas op. Houd het tegen het licht of tegen een wit vel papier, dan zie je goed of het helderder wordt.

3. 3

   Wordt het helder, laat dan ook de andere koude kranen in huis even lopen, één voor één, en spoel de wc een keer door.

4. 4

   Blijft het bruin, draai de kraan dan dicht en kijk of de buren het ook hebben. Laat niet eindeloos doorlopen: komt het uit de straat, dan spoel je alleen de straat door je eigen kraan.

5. 5

   Zet zolang de wasmachine niet aan. Bruin water kan witte was verkleuren.

Hoe lang je moet laten lopen, verschilt per situatie. Bij een storing of werk aan de leiding zegt het waterbedrijf op zijn storingspagina wat je doet: volg dat advies. Na het doorspoelen zit er soms vuil in het zeefje van de kraan, de perlator. Sputtert de kraan of komt er minder water uit, schroef de perlator dan los en spoel hem schoon. Hoe dat gaat, lees je in ons artikel over een kraan ontkalken.

Kun je bruin water drinken?

Dat kunnen wij vanaf hier niet voor je beoordelen, en het hangt af van waar het vandaan komt. Is het een storing of werk in de straat, dan zegt je waterbedrijf of het water te drinken is; dat staat bij de storing op hun site. Tot je dat weet, of zolang het water uit je eigen leiding bruin blijft, gebruik je het niet om te drinken, te koken of babyvoeding te maken. Dat is voorzichtigheid, geen uitspraak over wat erin zit. Neem zolang water uit een fles, of bij een storing van buren die het al wel helder hebben.

Bij de buren ook: het waterbedrijf

Hebben de buren ook bruin water, dan zit het in de leiding in de straat. Dat gebeurt bij werk aan het net, na een leidingbreuk, als het water na een storing terugkomt of als er ineens veel water door een leiding gaat. In de leiding in de straat zit altijd wat afzetting; een drukstoot of een andere stroomrichting haalt die los, en dan komt het bij de woningen in de buurt uit de kraan. Je kunt er zelf weinig aan doen, en een loodgieter ook niet: het net en de aansluiting tot en met je watermeter zijn van het drinkwaterbedrijf.

Kijk op de storingspagina van je drinkwaterbedrijf of er werk of een storing in je straat is, en meld het als het er niet bij staat. Welk bedrijf dat is, staat op je waterrekening. In Rotterdam, ook in Hoogvliet, Pernis, Rozenburg en Hoek van Holland, is het Evides. Evides levert ook in Schiedam, Vlaardingen, Maassluis, Rhoon en Poortugaal, Barendrecht, Spijkenisse, Hellevoetsluis en Delft. In Krimpen aan den IJssel, Nieuwerkerk aan den IJssel, Ridderkerk, Zwijndrecht en Hendrik-Ido-Ambacht is het Oasen, en in Berkel en Rodenrijs, Bergschenhoek en Bleiswijk is het Dunea. In Capelle aan den IJssel leveren Evides en Oasen elk een deel; kijk daar op je rekening.

Alleen het warme water: de boiler

Is het koude water helder en alleen het warme water bruin, dan komt het niet uit de straat maar uit het toestel dat je water verwarmt. In een boiler staat het warme water in een tank, en onderin die tank verzamelt zich in de loop van de jaren bezinksel. Komt dat los, dan zie je het aan de warme kraan. Bruin water met roestdeeltjes uit een oudere boiler kan ook betekenen dat de tank van binnen roest. Kijk dan ook of er water onder de boiler staat; ons artikel over een boiler die lekt helpt je uitzoeken waar dat vandaan komt. Is de tank op, dan lees je bij boiler vervangen wat er komt kijken.

Heb je geen boiler maar een combiketel, dan staat er geen voorraad warm water. Komt er dan alleen warm bruin water, laat het de eerste keer even lopen. Blijft het terugkomen, vraag het dan aan de cv-monteur die je ketel onderhoudt. Aan de binnenkant van de ketel zitten de gasklep en de brander; daar doe je zelf niets aan, en een loodgieter blijft aan de waterkant.

Heeft het warme water lang stilgestaan, bijvoorbeeld na een vakantie of in een huis dat leeg stond, denk dan ook aan legionella. Doorspoelen ververst het water, maar is volgens het RIVM geen bescherming tegen legionella die zich in de leiding heeft vastgezet. Wat wel helpt, lees je in ons artikel over legionella voorkomen.

Alleen bij één kraan of na de vakantie: de leiding in huis

• Na de vakantie of een paar dagen weg: het water heeft stilgestaan en er is wat afzetting losgekomen. Laat alle koude kranen lopen tot het helder is. Komt het daarna niet terug, dan was dat het.
• Na werk aan de leiding in huis, of nadat de hoofdkraan dicht is geweest: het water stroomt even anders en neemt vuil mee. Ook dat spoel je weg. Sputtert de kraan daarbij, dan zit er lucht in de leiding; zie ons artikel over lucht in de waterleiding.
• Alleen bij één kraan, en bij de andere niet: het vuil zit in de leiding naar die ene kraan of in de kraan zelf. Spoel hem door en maak de perlator schoon. Blijft het bruin, dan is dat stuk leiding de verdachte.
• Bij elke kraan in huis, elke dag opnieuw, terwijl de buren helder water hebben: dan zit het in je eigen leidingen na de meter.

Oude stalen of loden leidingen

In oudere Rotterdamse woningen, zeker in de vooroorlogse wijken en de vroege wederopbouw, zitten soms nog verzinkt ijzeren of stalen waterleidingen. Die roesten van binnenuit. Elke ochtend bruin water bij de eerste kraan die je opendraait, of bruin water dat telkens terugkomt, is daar een bekend teken van. Zo'n leiding wordt van binnen ook steeds nauwer, en dan merk je het ook aan een lagere waterdruk. Je herkent ijzer aan een magneet: die blijft eraan plakken, bij koper en kunststof niet.

Lood geeft het water geen kleur. Helder water zegt dus niets over lood, en in woningen uit dezelfde tijd kunnen ijzeren en loden stukken naast elkaar zitten. Hoe je lood herkent en wat je doet als je het vindt, lees je in ons artikel over loden leidingen. Oude ijzeren of loden leidingen laat je vervangen; dat is een klus voor waterleiding.

Wit of troebel water: meestal lucht

Wit of troebel water uit de kraan is iets anders dan bruin water. Meestal zijn het kleine luchtbelletjes die in het water zijn opgelost, bijvoorbeeld na werk aan de leiding of als koud water in huis opwarmt. Vul een glas en zet het neer. Wordt het water van onder naar boven helder, dan was het lucht, en daar hoef je niets mee. Blijft het troebel, of zakt er iets naar de bodem, dan is het geen lucht. Kijk dan of de buren het ook hebben en meld het bij je waterbedrijf.

Stinkt het kraanwater, ruik dan eerst aan een glas water dat je mee naar een andere kamer neemt. Ruik je het alleen boven de gootsteen of de wastafel, dan komt de lucht vaak uit de afvoer en niet uit de kraan; lees dan over rioollucht in huis. Ruikt alleen het warme water vreemd, dan zit het in de boiler. Ruikt het water zelf, ook koud en in een andere kamer, neem dan contact op met je waterbedrijf.

Zet in je aanvraag of de buren het ook hebben, of het koud, warm of allebei is, en of het bij één kraan of in heel het huis gebeurt. Een foto van een glas water en van de leidingen bij de meter helpt de loodgieter om te zien met wat voor leiding hij te maken heeft.